Σε έρευνα που δημοσίευσε το Lancet, καταγράφονται μηδέν θάνατοι από καρκίνο του τραχήλου στις ηλικίες 20 -24

Τα τελευταία χρόνια, ο εμβολιασμός έναντι του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) αποτελεί μία από τις σημαντικότερες κατακτήσεις της προληπτικής ιατρικής. Τα νεότερα δεδομένα που δημοσιεύθηκαν το 2026 στο έγκριτο περιοδικό The Lancet έρχονται να επιβεβαιώσουν κάτι που μέχρι πρότινος θεωρούσαμε θεωρητική προσδοκία: το εμβόλιο HPV δεν προλαμβάνει μόνο τις προκαρκινικές αλλοιώσεις και τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, αλλά σώζει ζωές.

Τι είναι ο HPV;

Ο HPV (Human Papillomavirus) είναι ο συχνότερος σεξουαλικώς μεταδιδόμενος ιός παγκοσμίως. Υπολογίζεται ότι περισσότερο από το 80% των σεξουαλικά ενεργών ατόμων θα μολυνθούν κάποια στιγμή στη ζωή τους.

Έχουν αναγνωριστεί περισσότεροι από 200 τύποι HPV. Οι τύποι υψηλού κινδύνου, κυρίως οι 16 και 18, ευθύνονται για περισσότερο από το 70% των περιπτώσεων καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, ενώ συνολικά ο HPV προκαλεί πάνω από το 95% των περιστατικών της νόσου.

Επιπλέον, ο HPV σχετίζεται με:

καρκίνο του αιδοίου,
καρκίνο του κόλπου,
καρκίνο του πρωκτού,
καρκίνο του πέους,
καρκίνους της στοματοφαρυγγικής κοιλότητας,
κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων.

Τι απέδειξε η νέα μελέτη του Lancet;

Η νέα εθνική μελέτη από την Αγγλία, που δημοσιεύθηκε στο The Lancet, αποτελεί την πρώτη μεγάλη μελέτη που αξιολόγησε όχι μόνο τη συχνότητα εμφάνισης καρκίνου αλλά και τη θνησιμότητα από καρκίνο τραχήλου μετά την εισαγωγή του εμβολιασμού.

Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά:

Στις γυναίκες που εμβολιάστηκαν στην ηλικία των 12-13 ετών, δεν καταγράφηκε κανένας θάνατος από καρκίνο τραχήλου της μήτρας στην ηλικιακή ομάδα 20-24 ετών κατά την περίοδο 2020-2024.
Υπολογίζεται ότι μέχρι το τέλος του 2024 είχαν προληφθεί περίπου 200 θάνατοι από καρκίνο τραχήλου στην Αγγλία.
Προηγούμενες μελέτες είχαν ήδη δείξει μείωση έως και 87% στην εμφάνιση του καρκίνου στις γυναίκες που εμβολιάστηκαν στην προεφηβική ηλικία.

Τα δεδομένα αυτά αποτελούν την ισχυρότερη μέχρι σήμερα απόδειξη ότι ο HPV εμβολιασμός σώζει ζωές.

Ποιο είναι το διαθέσιμο εμβόλιο;

Στην Ευρώπη και στην Ελλάδα χρησιμοποιείται το εννεαδύναμο εμβόλιο, το οποίο προστατεύει από εννέα τύπους HPV:

6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 και 58.

Προσφέρει προστασία έναντι:

των περισσότερων περιπτώσεων καρκίνου τραχήλου,
σημαντικού ποσοστού άλλων HPV-σχετιζόμενων καρκίνων,
περίπου 90% των κονδυλωμάτων των γεννητικών οργάνων.

Ποιες είναι οι ενδείξεις εμβολιασμού το 2026;

Οι σύγχρονες διεθνείς οδηγίες προτείνουν:

Κορίτσια και αγόρια

Ιδανική ηλικία εμβολιασμού:
9-14 ετών, πριν από την έναρξη των σεξουαλικών επαφών.

Ο εμβολιασμός των αγοριών είναι εξίσου σημαντικός, καθώς:

προστατεύει από καρκίνους που σχετίζονται με τον ιό HPV,
μειώνει τη διασπορά του ιού,
ενισχύει τη συλλογική ανοσία.

Έφηβοι και νεαροί ενήλικες

Εμβολιασμός συνιστάται ως αναπλήρωση (catch-up) μέχρι την ηλικία των 26 ετών εφόσον δεν έχει προηγηθεί.

Ενήλικες 27-45 ετών

Ο εμβολιασμός μπορεί να πραγματοποιηθεί μετά από εξατομικευμένη ιατρική εκτίμηση. Αν και πολλοί έχουν ήδη εκτεθεί σε κάποιους τύπους HPV, σπάνια έχουν μολυνθεί από όλους τους τύπους που καλύπτει το εμβόλιο. Μπορούμε να συζητήσουμε την αξία του εμβολιασμού για τη δική σας περίπτωση.

Πόσες δόσεις χρειάζονται;

Η σημαντικότερη εξέλιξη των τελευταίων ετών είναι η αποδοχή του μονοδοσικού σχήματος από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για τις νεότερες ηλικίες.

Γενικά:

9-14 ετών: μία δόση μπορεί να είναι επαρκής σύμφωνα με τις οδηγίες του WHO και πολλών εθνικών προγραμμάτων. Στην Ελλάδα και στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες, συνιστώνται δύο δόσεις, προς το παρόν (2026) .
Ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς: εξακολουθούν να απαιτούν πλήρη εμβολιαστικά σχήματα.
Σε αρκετές χώρες εφαρμόζονται ακόμη δύο δόσεις ή τρεις δόσεις ανάλογα με την ηλικία και τις εθνικές οδηγίες. Κάντε κλικ >ΕΔΩ< για να δείτε το αρχείο με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών για το 2026.

Μπορεί να εμβολιαστεί κάποιος που έχει ήδη μολυνθεί;

Ναι.

Το εμβόλιο δεν θεραπεύει μία ήδη υπάρχουσα λοίμωξη, αλλά προστατεύει από τους υπόλοιπους τύπους HPV και μειώνει τον μελλοντικό κίνδυνο εμφάνισης νέων λοιμώξεων και προκαρκινικών αλλοιώσεων.

Ακόμη και μετά από θεραπεία (πχ κωνοειδή εκτομή) για CIN ή κονδυλώματα, ο εμβολιασμός μπορεί να προσφέρει σημαντικό όφελος.

Είναι ασφαλές;

Μετά από περισσότερα από 20 χρόνια χρήσης και εκατοντάδες εκατομμύρια δόσεις παγκοσμίως, το εμβόλιο HPV διαθέτει εξαιρετικό προφίλ ασφάλειας.

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι:

πόνος στο σημείο της ένεσης,
ερυθρότητα,
ήπιος πυρετός,
παροδική κεφαλαλγία.

Δεν υπάρχουν αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα που να συσχετίζουν τον HPV εμβολιασμό με αυτοάνοσα νοσήματα, υπογονιμότητα ή σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές.

Ο εμβολιασμός καταργεί το τεστ Παπανικολάου;

Όχι.

Ο εμβολιασμός και ο προσυμπτωματικός έλεγχος λειτουργούν συμπληρωματικά.

Ακόμη και οι εμβολιασμένες γυναίκες πρέπει να συμμετέχουν στα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου με HPV DNA test ή/και τεστ Παπανικολάου σύμφωνα με τις εθνικές οδηγίες. Το Ιατρείο μας συμμετέχει ενεργά στο πρόγραμμα πρόληψης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ¨Δοξιάδης” για τη δωρεάν διενέργεια HPV DNA test και τεστ Παπ στις δικαιούχους του προγράμματος.

Το μεγάλο μήνυμα του 2026

Η νέα μελέτη του Lancet αλλάζει ουσιαστικά τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον HPV εμβολιασμό.

Δεν πρόκειται απλώς για ένα εμβόλιο που μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης μιας λοίμωξης ή προκαρκινικών αλλοιώσεων. Πρόκειται για ένα εμβόλιο που αποδεδειγμένα προλαμβάνει τον καρκίνο και μειώνει τη θνησιμότητα από αυτόν.

Για πρώτη φορά στην ιστορία της ιατρικής, η εξάλειψη ενός συχνού ανθρώπινου καρκίνου αποτελεί ρεαλιστικό στόχο. Ο συνδυασμός του καθολικού HPV εμβολιασμού, του οργανωμένου προσυμπτωματικού ελέγχου και της έγκαιρης θεραπείας των προκαρκινικών βλαβών μπορεί να οδηγήσει τις επόμενες δεκαετίες στην ουσιαστική εξαφάνιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

Ο HPV εμβολιασμός αποτελεί σήμερα μία από τις ασφαλέστερες, αποτελεσματικότερες και πιο οικονομικά αποδοτικές παρεμβάσεις πρόληψης στην ιστορία της δημόσιας υγείας.

Επιστημονική τεκμηρίωση

Η νέα μελέτη του The Lancet έδειξε ότι μέχρι το τέλος του 2024 ο εμβολιασμός HPV στην Αγγλία συσχετίστηκε με περίπου 200 λιγότερους θανάτους από καρκίνο τραχήλου της μήτρας, ενώ στις γυναίκες που εμβολιάστηκαν στην ηλικία των 12-13 ετών δεν καταγράφηκαν θάνατοι στην ηλικιακή ομάδα 20-24 ετών. The Lancet

Τι ισχύει σήμερα στην Ελλάδα;

Σύμφωνα με τις ισχύουσες συστάσεις της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών και του Υπουργείου Υγείας:

Ποιοι πρέπει να εμβολιάζονται;

✔ Αγόρια και κορίτσια ηλικίας 9-18 ετών.

Η ιδανική ηλικία εμβολιασμού είναι πριν από την έναρξη των σεξουαλικών επαφών, καθώς τότε επιτυγχάνεται η μέγιστη προστασία.

Χορηγείται δωρεάν;

Ναι. Το εμβόλιο HPV αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ για αγόρια και κορίτσια ηλικίας 9-18 ετών, ενώ το πρόγραμμα αναπλήρωσης για τις ηλικίες 15-18 ετών έχει παραταθεί μέχρι το τέλος του 2026.

Επιπλέον, αποζημιώνεται μέχρι την ηλικία των 45 ετών για ειδικές ομάδες υψηλού κινδύνου, όπως:

άτομα με ανοσοκαταστολή,
άτομα που ζουν με HIV,
άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες (MSM),
ανεμβολίαστες γυναίκες που πρόκειται να υποβληθούν ή έχουν υποβληθεί σε θεραπεία (κωνοειδή εκτομή) για υψηλόβαθμες τραχηλικές ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις (HSIL/CIN2-3), ή έχουν διαγνωστεί με υψηλόβαθμες τραχηλικές ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις (HSIL/CIN2-3), σύμφωνα με τις ισχύουσες ενδείξεις.

Χρειάζεται το τεστ Παπανικολάου μετά τον εμβολιασμό;

Ασφαλώς.

Ο HPV εμβολιασμός δεν αντικαθιστά τον προσυμπτωματικό έλεγχο. Η πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας βασίζεται σε δύο πυλώνες:

τον καθολικό εμβολιασμό,
τον τακτικό έλεγχο με HPV DNA test ή/και τεστ Παπανικολάου, σύμφωνα με τις εθνικές οδηγίες.

Το μήνυμα για την Ελλάδα

Η χώρα μας διαθέτει πλέον όλα τα απαραίτητα εργαλεία για να μειώσει δραστικά την επίπτωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Το εμβόλιο είναι ασφαλές, αποτελεσματικό και δωρεάν για τις συνιστώμενες ηλικίες. Η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι πλέον η επιστημονική τεκμηρίωση, αλλά η αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης, ώστε να επιτευχθεί ο στόχος του ΠΟΥ για την εξάλειψη ενός καρκίνου που σήμερα μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί.

Ποια είναι η εμβολιαστική κάλυψη στην Ελλάδα;

Παρά την εξαιρετική αποτελεσματικότητα του εμβολίου HPV, η εμβολιαστική κάλυψη στη χώρα μας παραμένει χαμηλότερη από τον στόχο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ο οποίος προβλέπει ότι έως το 2030 το 90% των κοριτσιών θα πρέπει να έχει εμβολιαστεί πλήρως μέχρι την ηλικία των 15 ετών.

Τα πρώτα εθνικά δεδομένα από το σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και το Μητρώο ΑΜΚΑ δείχνουν ότι υπάρχει σαφής βελτίωση τα τελευταία χρόνια, αλλά σημαντικό περιθώριο προόδου:

Η έναρξη του εμβολιασμού στα κορίτσια ηλικίας 9-15 ετών αυξήθηκε από 34,7% το 2022 σε 41,4% το 2024.
Στα αγόρια της ίδιας ηλικίας το ποσοστό αυξήθηκε από 10,8% σε 31,4%, μετά την ένταξή τους στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών.
Η πλήρης εμβολιαστική κάλυψη μέχρι την ηλικία των 15 ετών έφτασε περίπου στο 52,5% για τα κορίτσια και στο 27,7% για τα αγόρια.

Με απλά λόγια, σχεδόν ένα στα δύο κορίτσια και τρία στα τέσσερα αγόρια στην Ελλάδα δεν έχουν ολοκληρώσει ακόμη τον εμβολιασμό τους στην προτεινόμενη ηλικία.

Η αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε η χώρα μας να προσεγγίσει τον στόχο της εξάλειψης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας τις επόμενες δεκαετίες.

Η ιστορία του HPV εμβολίου είναι ίσως η πιο εντυπωσιακή επιτυχία της σύγχρονης προληπτικής ιατρικής. Για πρώτη φορά διαθέτουμε ένα εμβόλιο που όχι μόνο προλαμβάνει μια λοίμωξη, αλλά αποδεδειγμένα μειώνει την εμφάνιση και πλέον τη θνησιμότητα από καρκίνο. Τα δεδομένα του 2026 επιβεβαιώνουν ότι η εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας δεν αποτελεί πλέον μια αισιόδοξη πρόβλεψη, αλλά έναν εφικτό στόχο δημόσιας υγείας, αρκεί να επιτύχουμε υψηλή εμβολιαστική κάλυψη και συστηματικό προσυμπτωματικό έλεγχο.

Είμαστε στη διάθεσή σας για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το θέμα