Ιός HPV και καρκίνος του τραχήλου της μήτρας
Σύμφωνα με διεθνείς έρευνες, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ο δεύτερος συχνότερος καρκίνος των γυναικών. Κάθε χρόνο, στην Ελλάδα, πάνω από 400 γυναίκες θα εμφανίσουν καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Αυτό σημαίνει ότι περισσότερες από μία την ημέρα έρχονται αντιμέτωπες με ιδιαίτερα δυσάρεστα νέα.
Το εμβόλιο που μπορεί να εξαλείψει έναν καρκίνο
Με λίγα λόγια
✔ Το εμβόλιο HPV προλαμβάνει περισσότερο από το 90% των περιπτώσεων καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
✔ Προστατεύει τόσο τις γυναίκες όσο και τους άνδρες.
✔ Είναι ένα από τα ασφαλέστερα εμβόλια που έχουν αναπτυχθεί.
✔ Στην Ελλάδα χορηγείται δωρεάν στις συνιστώμενες ηλικιακές ομάδες.
✔ Τα νεότερα δεδομένα του 2026 δείχνουν ότι ο HPV εμβολιασμός δεν μειώνει μόνο τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας αλλά και τους θανάτους από τη νόσο.
Εισαγωγή
Ελάχιστα εμβόλια στην ιστορία της Ιατρικής έχουν αλλάξει τόσο δραματικά τις προοπτικές μιας νόσου όσο το εμβόλιο έναντι του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV).
Για δεκαετίες, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας αποτελούσε μία από τις συχνότερες αιτίες θανάτου νέων γυναικών παγκοσμίως. Σήμερα, για πρώτη φορά, η επιστημονική κοινότητα θεωρεί ότι η εξάλειψη αυτού του καρκίνου είναι ένας ρεαλιστικός στόχος.
Ο λόγος είναι ο συνδυασμός τριών ισχυρών εργαλείων:
• του HPV εμβολιασμού,
• του προσυμπτωματικού ελέγχου,
• της έγκαιρης θεραπείας των προκαρκινικών αλλοιώσεων.
Τα δεδομένα που δημοσιεύθηκαν το 2026 στο Lancet επιβεβαιώνουν ότι ο HPV εμβολιασμός σώζει ζωές και αποτελούν ίσως το σημαντικότερο επιστημονικό γεγονός των τελευταίων ετών στον χώρο της πρόληψης του καρκίνου.
Τι είναι ο HPV;
Ο HPV (Human Papillomavirus) είναι ο συχνότερος σεξουαλικώς μεταδιδόμενος ιός στον κόσμο.
Υπολογίζεται ότι περισσότερο από το 80% των σεξουαλικά ενεργών ανθρώπων θα μολυνθούν κάποια στιγμή στη ζωή τους.
Οι περισσότερες λοιμώξεις υποχωρούν αυτόματα χάρη στο ανοσοποιητικό σύστημα. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις ο ιός παραμένει στον οργανισμό για πολλά χρόνια και μπορεί να προκαλέσει προκαρκινικές αλλοιώσεις και καρκίνο.
Μέχρι σήμερα έχουν αναγνωριστεί περισσότεροι από 200 τύποι HPV.
Οι τύποι υψηλού κινδύνου, κυρίως οι HPV 16 και HPV 18, ευθύνονται για το μεγαλύτερο ποσοστό των HPV σχετιζόμενων καρκίνων.
Πώς μεταδίδεται ο HPV;
Ο HPV μεταδίδεται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής.
Η μετάδοση μπορεί να γίνει:
• με κολπική επαφή,
• με πρωκτική επαφή,
• με στοματική επαφή,
• με στενή δερματική επαφή της γεννητικής περιοχής.
Η χρήση προφυλακτικού μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης αλλά δεν τον εξαλείφει πλήρως, καθώς ο ιός μπορεί να βρίσκεται σε περιοχές που δεν καλύπτονται.
Για τον λόγο αυτό ο εμβολιασμός αποτελεί την αποτελεσματικότερη στρατηγική πρόληψης.
Ποιους καρκίνους προκαλεί ο HPV;
Ο HPV δεν σχετίζεται αποκλειστικά με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι προκαλεί σημαντικό ποσοστό των εξής κακοηθειών:
• καρκίνο τραχήλου μήτρας,
• καρκίνο πρωκτού,
• καρκίνο αιδοίου,
• καρκίνο κόλπου,
• καρκίνο πέους,
• καρκίνο στοματοφάρυγγα.
Επιπλέον, οι τύποι HPV 6 και HPV 11 προκαλούν περίπου το 90% των κονδυλωμάτων των γεννητικών οργάνων.
Υπολογίζεται ότι περισσότερο από το 95% των περιπτώσεων καρκίνου του τραχήλου της μήτρας οφείλονται σε επίμονη HPV λοίμωξη.
Τι απέδειξε η μελέτη του Lancet το 2026;
Η δημοσίευση του Lancet το 2026 θεωρείται ιστορικής σημασίας. Δείτε περισσότερα >ΕΔΩ<
Για πρώτη φορά αξιολογήθηκε όχι μόνο η εμφάνιση καρκίνου αλλά και η θνησιμότητα από καρκίνο τραχήλου της μήτρας μετά την εισαγωγή του HPV εμβολιασμού.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά.
Στις γυναίκες που εμβολιάστηκαν σε ηλικία 12-13 ετών:
• δεν καταγράφηκε κανένας θάνατος από καρκίνο τραχήλου της μήτρας στην ηλικιακή ομάδα 20-24 ετών,
• εκτιμάται ότι περίπου 200 θάνατοι προλήφθηκαν μέχρι το τέλος του 2024,
• επιβεβαιώθηκαν τα προηγούμενα δεδομένα που έδειχναν μείωση έως και 87% στην εμφάνιση του καρκίνου του τραχήλου.
Τα αποτελέσματα αυτά αποδεικνύουν ότι ο HPV εμβολιασμός δεν προλαμβάνει μόνο προκαρκινικές αλλοιώσεις ή λοιμώξεις.
Προλαμβάνει τον ίδιο τον καρκίνο και πλέον αποδεδειγμένα μειώνει και τους θανάτους από αυτόν.
Για πρώτη φορά στην ιστορία της δημόσιας υγείας, η εξάλειψη ενός συχνού ανθρώπινου καρκίνου αποτελεί έναν απολύτως εφικτό στόχο.
Γιατί αφορά και τους άνδρες;
Για πολλά χρόνια ο HPV θεωρούνταν λανθασμένα ένα πρόβλημα που αφορούσε αποκλειστικά τις γυναίκες.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι αυτό δεν ισχύει.
Ο HPV προκαλεί καρκίνους και στους άνδρες, ενώ οι άνδρες συμμετέχουν στη διασπορά του ιού στον γενικό πληθυσμό.
Ο εμβολιασμός αγοριών και κοριτσιών αποτελεί σήμερα τη διεθνή στρατηγική που προτείνεται από τους μεγαλύτερους οργανισμούς δημόσιας υγείας και αποτελεί βασικό βήμα για την εξάλειψη των HPV σχετιζόμενων καρκίνων.
Ποιο εμβόλιο HPV κυκλοφορεί σήμερα;
Σήμερα στην Ελλάδα και στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες χρησιμοποιείται το εννεαδύναμο εμβόλιο HPV (Gardasil 9).
Το εμβόλιο προστατεύει έναντι εννέα τύπων του HPV:
6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 και 58.
Οι τύποι αυτοί ευθύνονται για τη συντριπτική πλειονότητα των HPV σχετιζόμενων νοσημάτων.
Το Gardasil 9 προστατεύει από:
✔ περισσότερο από το 90% των περιπτώσεων καρκίνου του τραχήλου της μήτρας,
✔ σημαντικό ποσοστό καρκίνων του πρωκτού,
✔ καρκίνους του αιδοίου και του κόλπου,
✔ καρκίνους του πέους,
✔ καρκίνους του στοματοφάρυγγα,
✔ περίπου το 90% των κονδυλωμάτων των γεννητικών οργάνων.
Το σημαντικότερο πλεονέκτημα είναι ότι η προστασία παρέχεται πριν την έκθεση στον ιό, γι’ αυτό και ο εμβολιασμός συνιστάται σε μικρή ηλικία.
Πώς λειτουργεί το εμβόλιο HPV;
Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα των γονέων είναι αν το εμβόλιο περιέχει ζωντανό ιό.
Η απάντηση είναι όχι.
Το εμβόλιο περιέχει πρωτεΐνες που μοιάζουν με το εξωτερικό περίβλημα του HPV χωρίς να περιέχουν γενετικό υλικό.
Επομένως:
• δεν μπορεί να προκαλέσει λοίμωξη,
• δεν μπορεί να προκαλέσει καρκίνο,
• δεν μπορεί να μεταδώσει τον ιό.
Το ανοσοποιητικό σύστημα παράγει υψηλά επίπεδα αντισωμάτων, τα οποία προστατεύουν από μελλοντική μόλυνση.
Ποια είναι η καλύτερη ηλικία για τον HPV εμβολιασμό;
Η καλύτερη ηλικία είναι πριν από την έναρξη των σεξουαλικών επαφών.
Ο λόγος είναι απλός.
Το εμβόλιο λειτουργεί προληπτικά και όχι θεραπευτικά.
Επιπλέον, στις μικρές ηλικίες η ανοσολογική απάντηση είναι ιδιαίτερα ισχυρή.
Για τον λόγο αυτό ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και οι περισσότερες επιστημονικές εταιρείες προτείνουν τον εμβολιασμό στην ηλικία των 9-14 ετών.
Πρέπει να εμβολιάζονται και τα αγόρια;
Απολύτως.
Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων ετών.
Ο HPV προκαλεί σημαντικό αριθμό καρκίνων και στους άνδρες.
Ο εμβολιασμός των αγοριών προστατεύει από:
• καρκίνο του πρωκτού,
• καρκίνο του πέους,
• καρκίνο του στοματοφάρυγγα,
• κονδυλώματα γεννητικών οργάνων.
Παράλληλα, μειώνει τη μετάδοση του ιού στον γενικό πληθυσμό και συμβάλλει στη συλλογική ανοσία.
Η σύγχρονη στρατηγική δημόσιας υγείας βασίζεται στον καθολικό εμβολιασμό αγοριών και κοριτσιών.
Μέχρι ποια ηλικία μπορεί να γίνει το εμβόλιο HPV;
Η συχνότερη ερώτηση στο ιατρείο είναι:
«Είμαι 25, 30 ή 40 ετών. Έχει νόημα να κάνω το εμβόλιο;»
Η απάντηση είναι στις περισσότερες περιπτώσεις ναι.
Ηλικίες 9-14 ετών
Είναι η ιδανική ηλικία εμβολιασμού.
Επιτυγχάνεται η μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.
Ηλικίες 15-26 ετών
Συνιστάται εμβολιασμός αναπλήρωσης (catch-up vaccination) σε όσους δεν έχουν προηγουμένως εμβολιαστεί.
Ηλικίες 27-45 ετών
Οι σύγχρονες οδηγίες υποστηρίζουν εξατομικευμένη προσέγγιση.
Παρότι οι περισσότεροι ενήλικες έχουν εκτεθεί σε κάποιον τύπο HPV, είναι πολύ λιγότερο πιθανό να έχουν μολυνθεί από όλους τους τύπους που καλύπτει το εμβόλιο.
Για τον λόγο αυτό ο γυναικολόγος ή ο θεράπων ιατρός μπορεί να προτείνει τον εμβολιασμό μετά από αξιολόγηση των ατομικών παραγόντων κινδύνου.
Ποιοι ενήλικες μπορούν να ωφεληθούν ιδιαίτερα;
Ο HPV εμβολιασμός μπορεί να έχει ιδιαίτερο όφελος σε:
✔ άτομα με νέους ή πολλαπλούς σεξουαλικούς συντρόφους,
✔ άτομα που δεν έχουν προηγουμένως εμβολιαστεί,
✔ άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες,
✔ άτομα που ζουν με HIV,
✔ ασθενείς με ανοσοκαταστολή,
✔ γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε θεραπεία για υψηλόβαθμες τραχηλικές αλλοιώσεις.
Οι νεότερες μελέτες δείχνουν ότι ο εμβολιασμός μετά από διάγνωση ή θεραπεία (κωνοειδή εκτομή) για CIN2 ή CIN3 μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο υποτροπής.
Πόσες δόσεις χρειάζονται;
Τα τελευταία χρόνια υπήρξε σημαντική εξέλιξη στις οδηγίες εμβολιασμού.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αποδέχεται πλέον ότι σε πολλές περιπτώσεις μία δόση μπορεί να προσφέρει εξαιρετική προστασία στις μικρότερες ηλικίες.
Ωστόσο, οι εθνικές οδηγίες διαφέρουν ανά χώρα.
Γενικά:
9-14 ετών
Μία ή δύο δόσεις ανάλογα με τις εθνικές οδηγίες. Σύμφωνα με το Ελληνικό Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού (αναθεώρηση 2026), χορηγούνται δύο δόσεις.
15 ετών και άνω
Δύο ή τρεις δόσεις ανάλογα με την ηλικία και το ιστορικό. Σύμφωνα με το Ελληνικό Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού (αναθεώρηση 2026), χορηγούνται τρεις δόσεις.
Ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς
Συνήθως απαιτείται πλήρες σχήμα με τρεις δόσεις.
Ο θεράπων ιατρός θα καθορίσει το κατάλληλο πρόγραμμα σύμφωνα με τις ισχύουσες οδηγίες.
Αν έχω ήδη ξεκινήσει σεξουαλικές επαφές, αξίζει να εμβολιαστώ;
Ναι.
Η έναρξη των σεξουαλικών επαφών δεν αποτελεί αντένδειξη για τον HPV εμβολιασμό.
Ακόμη και αν κάποιος έχει ήδη εκτεθεί σε έναν ή περισσότερους τύπους HPV, το εμβόλιο μπορεί να προσφέρει προστασία έναντι των υπόλοιπων τύπων υψηλού κινδύνου.
Για τον λόγο αυτό πολλές γυναίκες και άνδρες μπορούν να ωφεληθούν από τον εμβολιασμό ακόμη και μετά την έναρξη της σεξουαλικής ζωής.
Μπορώ να κάνω το εμβόλιο αν έχω ήδη HPV;
Ναι.
Αυτό αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες παρανοήσεις.
Το εμβόλιο δεν θεραπεύει μία υπάρχουσα HPV λοίμωξη.
Ωστόσο:
✔ προστατεύει από άλλους τύπους του ιού,
✔ μειώνει τον κίνδυνο νέων λοιμώξεων,
✔ μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο υποτροπής μετά από θεραπεία προκαρκινικών αλλοιώσεων.
Η ύπαρξη HPV λοίμωξης ή ενός παθολογικού τεστ Παπανικολάου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο εμβολιασμός δεν έχει πλέον αξία.
Η απόφαση λαμβάνεται μετά από εξατομικευμένη ιατρική εκτίμηση.
Το σημαντικό μήνυμα
Το μεγαλύτερο όφελος του HPV εμβολίου επιτυγχάνεται όταν χορηγείται πριν από την έκθεση στον ιό.
Ωστόσο, η αξία του δεν περιορίζεται στην παιδική ηλικία.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι τόσο οι έφηβοι όσο και πολλοί ενήλικες μπορούν να ωφεληθούν από τον εμβολιασμό, ενώ η καθολική κάλυψη αγοριών και κοριτσιών αποτελεί το σημαντικότερο βήμα για τη δραστική μείωση των HPV σχετιζόμενων καρκίνων τις επόμενες δεκαετίες.
Είναι ασφαλές το εμβόλιο HPV;
Η ασφάλεια του HPV εμβολίου αποτελεί μία από τις συχνότερες ανησυχίες γονέων και ενηλίκων που σκέφτονται να εμβολιαστούν.
Τα επιστημονικά δεδομένα είναι ιδιαίτερα καθησυχαστικά.
Μέχρι σήμερα έχουν χορηγηθεί εκατοντάδες εκατομμύρια δόσεις παγκοσμίως, ενώ η ασφάλεια του εμβολίου παρακολουθείται συνεχώς από διεθνείς οργανισμούς όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO), ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) και τα Κέντρα Ελέγχου Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC).
Οι μελέτες έχουν δείξει ότι το HPV εμβόλιο διαθέτει εξαιρετικό προφίλ ασφάλειας και ότι τα οφέλη του υπερτερούν κατά πολύ των πιθανών κινδύνων.
Ποιες είναι οι συχνότερες παρενέργειες;
Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ήπιες και υποχωρούν μέσα σε μία ή δύο ημέρες.
Οι συχνότερες είναι:
✔ πόνος στο σημείο της ένεσης,
✔ ερυθρότητα,
✔ τοπικό οίδημα,
✔ ήπιος πυρετός,
✔ κεφαλαλγία,
✔ αίσθημα κόπωσης,
✔ μυαλγίες.
Σε εφήβους μπορεί περιστασιακά να εμφανιστεί λιποθυμικό επεισόδιο μετά από οποιονδήποτε εμβολιασμό. Για τον λόγο αυτό συνιστάται η παραμονή στο ιατρείο για περίπου 15 λεπτά μετά τη χορήγηση.
Οι σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις είναι εξαιρετικά σπάνιες.
Προκαλεί το HPV εμβόλιο υπογονιμότητα;
Όχι.
Πρόκειται για έναν από τους συχνότερους μύθους που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο.
Δεν υπάρχει καμία επιστημονική μελέτη που να αποδεικνύει ότι ο HPV εμβολιασμός επηρεάζει τη γονιμότητα σε γυναίκες ή άνδρες.
Αντίθετα, υπάρχει ένας σημαντικός αλλά λιγότερο γνωστός παράγοντας.
Οι σοβαρές HPV αλλοιώσεις μπορεί να απαιτήσουν επεμβατικές θεραπείες στον τράχηλο της μήτρας, όπως κωνοειδή εκτομή, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου τοκετού σε μελλοντική εγκυμοσύνη.
Επομένως, ο HPV εμβολιασμός συμβάλλει έμμεσα και στη διατήρηση της αναπαραγωγικής υγείας.
Μπορεί να γίνει το εμβόλιο κατά την εγκυμοσύνη;
Ο HPV εμβολιασμός δεν συνιστάται να ξεκινήσει κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Ωστόσο, εάν μία γυναίκα εμβολιαστεί χωρίς να γνωρίζει ότι είναι έγκυος, δεν υπάρχει ένδειξη αυξημένου κινδύνου για το έμβρυο και δεν συνιστάται διακοπή της κύησης ούτε κάποια ειδική παρέμβαση.
Οι υπόλοιπες δόσεις μπορούν να χορηγηθούν μετά τον τοκετό.
Ο εμβολιασμός μπορεί να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια κατά τη διάρκεια του θηλασμού.
Έχω κάνει θεραπεία για CIN. Πρέπει να εμβολιαστώ;
Τα τελευταία χρόνια αυτό αποτελεί μία από τις πιο ενδιαφέρουσες εξελίξεις στην επιστημονική βιβλιογραφία.
Αρκετές μελέτες και μεταναλύσεις δείχνουν ότι ο HPV εμβολιασμός σε γυναίκες που υποβάλλονται σε θεραπεία (κωνοειδή εκτομή) για υψηλόβαθμες τραχηλικές αλλοιώσεις (CIN2 και CIN3) μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής.
Για τον λόγο αυτό πολλές επιστημονικές εταιρείες προτείνουν τον εμβολιασμό ανεμβολίαστων γυναικών που πρόκειται να υποβληθούν ή έχουν ήδη υποβληθεί σε θεραπεία υψηλόβαθμων αλλοιώσεων.
Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα μετά από συζήτηση με τον γυναικολόγο.
Έχω κονδυλώματα. Αξίζει να κάνω το εμβόλιο;
Ναι.
Η ύπαρξη κονδυλωμάτων δεν αποτελεί αντένδειξη.
Το εμβόλιο δεν θεραπεύει τα ήδη υπάρχοντα κονδυλώματα.
Ωστόσο μπορεί να προστατεύσει από άλλους τύπους HPV και να μειώσει τον κίνδυνο νέων λοιμώξεων.
Ο εμβολιασμός συχνά προτείνεται ακόμη και μετά τη θεραπεία των κονδυλωμάτων.
Χρειάζεται να κάνω HPV test πριν από τον εμβολιασμό;
Όχι.
Δεν συνιστάται προληπτικός έλεγχος HPV πριν από τον εμβολιασμό.
Επίσης δεν απαιτείται:
✔ τεστ Παπανικολάου,
✔ HPV DNA test,
✔ HPV typing,
✔ εξέταση αίματος.
Η απόφαση για εμβολιασμό δεν εξαρτάται από τα αποτελέσματα αυτών των εξετάσεων.
Αν έχω εμβολιαστεί, χρειάζεται να κάνω τεστ Παπανικολάου;
Ναι.
Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα μηνύματα που πρέπει να γνωρίζουν όλες οι γυναίκες.
Το HPV εμβόλιο προσφέρει εξαιρετική προστασία αλλά δεν καλύπτει το 100% όλων των τύπων του HPV.
Για τον λόγο αυτό οι εμβολιασμένες γυναίκες πρέπει να συμμετέχουν κανονικά στα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου.
Σήμερα η πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας βασίζεται σε δύο πυλώνες:
• τον HPV εμβολιασμό,
• τον τακτικό προσυμπτωματικό έλεγχο.
Τι είναι καλύτερο; Τεστ Παπανικολάου ή HPV DNA test;
Η σύγχρονη προσέγγιση στην πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας εξελίσσεται.
Το τεστ Παπανικολάου υπήρξε για δεκαετίες η σημαντικότερη εξέταση πρόληψης.
Σήμερα, σε πολλές χώρες, το HPV DNA test χρησιμοποιείται ως πρωτογενής μέθοδος προσυμπτωματικού ελέγχου λόγω της μεγαλύτερης ευαισθησίας του στην ανίχνευση των γυναικών που κινδυνεύουν να αναπτύξουν σοβαρές αλλοιώσεις.
Η επιλογή της κατάλληλης εξέτασης και της συχνότητας ελέγχου εξαρτάται από την ηλικία και τις εθνικές κατευθυντήριες οδηγίες.
Υπάρχουν άνθρωποι που δεν πρέπει να κάνουν το εμβόλιο;
Οι αντενδείξεις είναι ελάχιστες.
Ο HPV εμβολιασμός δεν πρέπει να πραγματοποιείται σε άτομα με ιστορικό σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης σε προηγούμενη δόση ή σε κάποιο από τα συστατικά του εμβολίου.
Σε περίπτωση οξείας εμπύρετης λοίμωξης συνιστάται προσωρινή αναβολή μέχρι την ανάρρωση.
Το σημαντικό μήνυμα
Μετά από περισσότερα από είκοσι χρόνια κλινικής εμπειρίας και εκατοντάδες εκατομμύρια δόσεις παγκοσμίως, το HPV εμβόλιο αποτελεί ένα από τα ασφαλέστερα και αποτελεσματικότερα εμβόλια της σύγχρονης Ιατρικής.
Οι νεότερες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι δεν προστατεύει μόνο από την HPV λοίμωξη, αλλά μειώνει την εμφάνιση προκαρκινικών αλλοιώσεων, την πιθανότητα υποτροπής μετά από θεραπεία υψηλόβαθμων βλαβών και, όπως πλέον γνωρίζουμε από τα δεδομένα του Lancet, συμβάλλει στη μείωση των θανάτων από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Ο συνδυασμός του εμβολιασμού και του τακτικού προσυμπτωματικού ελέγχου αποτελεί σήμερα την αποτελεσματικότερη στρατηγική πρόληψης ενός καρκίνου που σε μεγάλο βαθμό μπορεί να αποφευχθεί.
Τι ισχύει σήμερα στην Ελλάδα;
Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει προσαρμόσει το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών στις σύγχρονες διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, επεκτείνοντας τις συστάσεις του HPV εμβολιασμού.
Σήμερα ο HPV εμβολιασμός αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις πρόληψης που προσφέρονται δωρεάν στη χώρα μας.
Ποιοι πρέπει να εμβολιάζονται;
Σύμφωνα με τις ισχύουσες συστάσεις:
✔ κορίτσια ηλικίας 9-18 ετών,
✔ αγόρια ηλικίας 9-18 ετών.
Η ιδανική ηλικία παραμένει πριν από την έναρξη των σεξουαλικών επαφών.
Υπάρχουν ειδικές ομάδες που ωφελούνται ιδιαίτερα;
Ναι.
Ο HPV εμβολιασμός συνιστάται ιδιαίτερα σε:
• άτομα με ανοσοκαταστολή,
• άτομα που ζουν με HIV,
• άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες,
• γυναίκες που έχουν διαγνωστεί με υψηλόβαθμες τραχηλικές αλλοιώσεις (HSIL/ CIN2- 3),
• γυναίκες που πρόκειται να υποβληθούν ή έχουν υποβληθεί σε θεραπεία υψηλόβαθμων τραχηλικών αλλοιώσεων (HSIL/ CIN2- 3),
• άλλες ομάδες υψηλού κινδύνου σύμφωνα με τις ισχύουσες οδηγίες.
Ποια είναι η εμβολιαστική κάλυψη στην Ελλάδα;
Παρά τη διαθεσιμότητα ενός ασφαλούς και αποτελεσματικού εμβολίου, η εμβολιαστική κάλυψη στη χώρα μας παραμένει χαμηλότερη από τον στόχο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα εθνικά δεδομένα (2026), φαίνεται ότι:
• περίπου το 52,5% των κοριτσιών έχουν ολοκληρώσει τον εμβολιασμό,
• περίπου το 27,7% των αγοριών έχουν ολοκληρώσει τον εμβολιασμό.
Παρατηρείται συνεχής βελτίωση, ωστόσο ο στόχος του WHO είναι το 90% των παιδιών να έχουν εμβολιαστεί μέχρι την ηλικία των 15 ετών.
Η αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και των υπόλοιπων HPV σχετιζόμενων καρκίνων.
Συχνές ερωτήσεις
Πονάει το εμβόλιο;
Συνήθως προκαλεί μόνο ήπιο πόνο στο σημείο της ένεσης.
Μπορώ να κάνω το εμβόλιο αν έχω ήδη HPV;
Ναι.
Το εμβόλιο δεν θεραπεύει την υπάρχουσα λοίμωξη αλλά μπορεί να προστατεύσει από άλλους τύπους του ιού.
Μπορώ να κάνω το εμβόλιο αν έχω κάνει κονδυλώματα;
Ναι.
Η ύπαρξη κονδυλωμάτων δεν αποτελεί αντένδειξη.
Αν έχω κάνει κωνοειδή εκτομή;
Συχνά ο εμβολιασμός προτείνεται, ιδιαίτερα σε ανεμβολίαστες γυναίκες.
Πρέπει να κάνω HPV test πριν από τον εμβολιασμό;
Όχι.
Δεν απαιτείται.
Αν έχω εμβολιαστεί, χρειάζομαι τεστ Παπανικολάου;
Ναι.
Ο εμβολιασμός δεν αντικαθιστά τον προσυμπτωματικό έλεγχο.
Μπορούν να εμβολιαστούν τα αγόρια;
Βεβαίως.
Ο HPV προκαλεί σοβαρά νοσήματα και στους άνδρες.
Μπορώ να κάνω το εμβόλιο μετά τα 30;
Σε πολλές περιπτώσεις ναι, μετά από εξατομικευμένη ιατρική εκτίμηση.
Τι πρέπει να θυμάστε
Αν έπρεπε να συνοψίσουμε όλα τα παραπάνω σε λίγες προτάσεις, θα ήταν οι εξής:
✔ Ο HPV είναι εξαιρετικά συχνός.
✔ Προκαλεί πολλούς διαφορετικούς καρκίνους σε γυναίκες και άνδρες.
✔ Το εμβόλιο είναι ασφαλές.
✔ Προλαμβάνει την πλειονότητα των HPV σχετιζόμενων καρκίνων.
✔ Ο εμβολιασμός είναι αποτελεσματικότερος πριν από την έναρξη των σεξουαλικών επαφών αλλά μπορεί να ωφελήσει και πολλούς ενήλικες.
✔ Ο εμβολιασμός δεν αντικαθιστά τον τακτικό γυναικολογικό έλεγχο.
Συμπέρασμα
Ο HPV εμβολιασμός αποτελεί μία από τις σημαντικότερες επιτυχίες της σύγχρονης προληπτικής Ιατρικής.
Για πρώτη φορά στην ιστορία διαθέτουμε ένα εμβόλιο που όχι μόνο προλαμβάνει μία λοίμωξη αλλά αποδεδειγμένα μειώνει την εμφάνιση καρκίνου και, όπως δείχνουν τα νεότερα δεδομένα, μειώνει και τους θανάτους από αυτόν.
Ο συνδυασμός του HPV εμβολιασμού, του τακτικού προσυμπτωματικού ελέγχου και της έγκαιρης θεραπείας των προκαρκινικών αλλοιώσεων δημιουργεί μία μοναδική ευκαιρία: την ουσιαστική εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας τις επόμενες δεκαετίες.
Η επιστήμη μάς έχει ήδη δώσει τα απαραίτητα εργαλεία.
Η ενημέρωση και η πρόληψη είναι το επόμενο βήμα.
Ένα προσωπικό μήνυμα
Ως γυναικολόγος, συναντώ συχνά γυναίκες που ανησυχούν για τον HPV, ένα παθολογικό τεστ Παπανικολάου ή τα κονδυλώματα, αλλά και γονείς που προβληματίζονται για τον εμβολιασμό των παιδιών τους.
Η σύγχρονη επιστημονική γνώση είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντική.
Ο HPV δεν είναι πλέον ένας ιός απέναντι στον οποίο είμαστε ανίσχυροι. Διαθέτουμε αποτελεσματικά μέσα πρόληψης, έγκαιρης διάγνωσης και θεραπείας.
Η σωστή ενημέρωση, ο τακτικός γυναικολογικός έλεγχος και ο έγκαιρος εμβολιασμός αποτελούν τις σημαντικότερες επενδύσεις στην υγεία των γυναικών και των ανδρών κάθε ηλικίας.
Εάν έχετε απορίες σχετικά με τον HPV, τον εμβολιασμό ή τον προσυμπτωματικό έλεγχο, συμβουλευτείτε τον γυναικολόγο σας ώστε να επιλέξετε την καταλληλότερη στρατηγική πρόληψης για εσάς.
Βιβλιογραφία
• The Lancet, 2026.
• World Health Organization (WHO).
• Centers for Disease Control and Prevention (CDC).
• European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC).
• National Comprehensive Cancer Network (NCCN).
• American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG).
• Ελληνικό Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών.
• Ελληνική HPV Εταιρεία.
Τελευταία ενημέρωση: Ιούνιος 2026
Το άρθρο βασίζεται στις νεότερες διεθνείς οδηγίες και στα δεδομένα του Lancet για τη θνησιμότητα από καρκίνο τραχήλου μετά τον HPV εμβολιασμό.
