ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ

Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης της Κύησης (ΣΔΚ);

 

Το πάγκρεας παράγει την ορμόνη ινσουλίνη που ρυθμίζει τα επίπεδα υδατανθράκων στον οργανισμό. Η εγκυμοσύνη, από τη φύση της, προκαλεί αντίσταση στη δράση της ινσουλίνης (ιδίως στο τέλος του 2ου τριμήνου και μετά). Ο διαβήτης της κύησης είναι η ποικίλου βαθμού διαταραχή στην ανοχή των υδατανθράκων, που εμφανίζεται για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι η έκκριση ινσουλίνης είναι ανεπαρκής για να αντισταθμίσει την αυξημένη αντίσταση και, σαν συνέπεια, έχουμε ανεβασμένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα των εγκύων γυναικών.

 


 

Ποιες είναι οι συνέπειες για το μωρό μου αν έχω (ΣΔΚ);

 

Η γλυκόζη μπορεί να περάσει πολύ εύκολα τον πλακούντα και να φτάσει στο μωρό. Όταν το μωρό είναι σε περιβάλλον με υψηλά επίπεδα γλυκόζης, μπορεί να εμφανιστεί:

 

  • Μακροσωμία (μεγάλο μωρό)

  • Τραυματισμός του εμβρύου κατά τον τοκετό, δυστοκία ώμων, ασφυξία

  • Αυξημένη ποσότητα αμνιακού υγρού (πολυάμνιο)

  • Σύνδρομο αναπνευστικής δυσχέρειας του νεογνού (ARDS)

  • Υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια

  • Μεταβολικές επιπλοκές του νεογνού (υπογλυκαιμία, ίκτερος, υπασβεστιαιμία, πολυερυθραιμία)

  • Αιφνίδιος ενδομήτριος (μετά την 38η εβδομάδα) και περιγεννητικός θάνατος

 

Είναι σημαντική λοιπόν η προσπάθεια για καλή ρύθμιση των επιπέδων του σακχάρου για τη μείωση της πιθανότητας εμφάνισης επιπλοκών.

 


 

Υπάρχουν μακροπρόθεσμες συνέπειες για το μωρό μου αν έχω ΣΔΚ;

 

Ναι, έχει βρεθεί ότι ο ΣΔΚ συσχετίζεται με μακροχρόνιες επιπλοκές στην παιδική και μετέπειτα ηλικία:

 

  • Παχυσαρκία: παιδιά μητέρων με ΣΔΚ είναι υπέρβαρα συγκριτικά με τα υπόλοιπα παιδιά

  • Αυξημένη συχνότητα εμφάνισης Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 με την πάροδο της ηλικίας

  • Αυξημένη συχνότητα εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων

 


 

Μπορεί να εμφανίσω και εγώ επιπλοκές στη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή και στη μετέπειτα ζωή μου;

 

Ναι, ο ΣΔΚ έχει συσχετισθεί με αύξηση των πιθανοτήτων για εμφάνιση:

 

  • Προεκλαμψίας (συνδυασμός ανεβασμένης αρτηριακής πίεσης μαζί με υπερβολική απώλεια πρωτεΐνης από τα ούρα)

  • Υπέρτασης κύησης (ανεβασμένη αρτηριακή πίεση στη διάρκεια της εγκυμοσύνης)

  • Τραυματισμός της μητέρας κατά τη διάρκεια του τοκετού

  • Ανάγκη διενέργειας καισαρικής τομής

  • Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 στη μετέπειτα ζωή (πιθανότητα περίπου 40%)

  • Αυξημένη πιθανότητα καρδιαγγειακών επεισοδίων στη μετέπειτα ζωή

 


 

Ποιες γυναίκες είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν ΣΔΚ;

 

Στην ομάδα υψηλότυερης πιθανότητας εμφάνισης ΣΔΚ ανήκουν εκείνες οι γυναίκες που έχουν:

 

  • Ηλικία εγκύου >25 έτη

  • Οικογενειακό ιστορικό ΣΔ

  • Παχυσαρκία πριν από την σύλληψη

  • Προηγηθείσα μακροσωμία (βάρος > 4 κιλά)

  • Προηγηθείσες ανεξήγητες αποβολές

  • ΣΔ κύησης στην προηγούμενη εγκυμοσύνη (πιθανότητα περίπου 60%)

  • Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών

 


 

Ποια είναι τα συμπτώματα του ΣΔΚ;

 

Συμπτώματα και σημεία περιλαμβάνουν:

 

  • Αυξημένη ποσότητα γλυκόζης στα ούρα

  • Αίσθημα δίψας

  • Συχνουρία

  • Κούραση

  • Ναυτία

  • Συχνές ουρολοιμώξεις και/ ή κολπίτιδες

 

Πολλές φορές μπορεί να μην υπάρχει και κανένα σύμπτωμα

 


 

Πώς γίνεται η διάγνωση του ΣΔΚ;

 

Η διάγνωση γίνεται με έλεγχο του σακχάρου από τη πρώτη επίσκεψη. Ακόμα και αν όλα φαίνονται φυσιολογικά, απαιτείται η λεγόμενη καμπύλη σακχάρου μεταξύ 24ης και 28ης εβδομάδας (λεπτομέρειες παρακάτω)

 

1η επίσκεψη

Γλυκόζη νηστείας

Συμπέρασμα

<92 mg/ dl

Έλεγχος με καμπύλη σακχάρου 75 γρ στις 24- 28 εβδ

Μεταξύ 92- 126 mg/ dl

Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης (ΣΔΚ)

>126 mg/ dl

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2

 


 

Πώς γίνεται η καμπύλη σακχάρου;

 

Η «καμπύλη σακχάρου» αφορά τη μέτρηση του σακχάρου πριν και μετά την πόση ενός υγρού με μεγάλη περιεκτικότητα σε γλυκόζη, συνήθως 75 γρ. (σύμφωνα με τα νεότερα κριτήρια διάγνωσης). Πριν από την διενέργεια της καμπύλης η έγκυος πρέπει να καταναλώνει ελεύθερα υδατάνθρακες τουλάχιστον για τις τρεις προηγούμενες ημέρες. Εάν το σάκχαρο νηστείας είναι >92 mg/dl, η έγκυος θεωρείται ότι πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη (κύησης ή προϋπάρχοντα, ανάλογα με τα επίπεδα του σακχάρου) και πρέπει να συμβουλευτεί άμεσα ενδοκρινολόγο για την έναρξη κατάλληλης αγωγής.

 


 

Ποια είναι τα φυσιολογικά όρια στην καμπύλη σακχάρου των 75 γρ. γλυκόζης;

 

Σύμφωνα με τα νέα κριτήρια, προτείνεται η καμπύλη μετά από πρόσληψη 75 γραμμαρίων γλυκόζης και έλεγχο σακχάρου νηστείας, μιας και δύο ωρών μετά.

 

Τα όρια που έχουν προταθεί για καμπύλη σακχάρου με 75 γρ γλυκόζης είναι:

 

  • Σάκχαρο νηστείας: <92mg/dl

  • Σάκχαρο 1ης ώρας: <180 mg/dl

  • Σάκχαρο 2ης ώρας: <153mg/dl

 

Εάν έστω και μια τιμή σακχάρου είναι ίση ή μεγαλύτερη με τα θεσπισμένα όρια, τότε μπαίνει η διάγνωση ΣΔ κύησης.

 


 

Πώς γίνεται η αντιμετώπιση του ΣΔΚ;

 

  • Διατροφή:

 

Στις περισσότερες περιπτώσεις η ισορροπημένη διατροφή με ελεγχόμενη ποσότητα υδατανθράκων (όχι πάνω από 40% των ημερησίων θερμίδων) αρκεί για να διορθώσει την κατάσταση. Η επιτρεπόμενη κατανάλωση θερμίδων εξαρτάται από το βάρος της εγκύου προ κύησης, την εβδομάδα κύησης και τον αριθμό των εμβρύων. Η υπερβολική στέρηση υδατανθράκων αντενδείκνυται γιατί μπορεί αφενός να οδηγήσει σε περιορισμένη πρόσληψη βάρους από το έμβρυο, αφετέρου έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο παιδικής παχυσαρκίας. Τα γεύματα πρέπει να είναι συχνά και τακτικά κατά τη διάρκεια της ημέρας (3 γεύματα και 3 σνακ ενδιάμεσα) για να αποφεύγονται μεγάλες διακυμάνσεις στο σάκχαρο. Είναι απαραίτητο η έγκυος να κρατά ημερολόγιο με τη διατροφή και τις μετρήσεις σακχάρου ώστε να μπορούν να γίνουν τροποποιήσεις αν η δίαιτα δεν είναι αποτελεσματική. Η συνεργασία με διατροφολόγο και/ ή ενδοκρινολόγο είναι σημαντική

 

  • Άσκηση:

 

Η τακτική άσκηση ενδείκνυται στην κύηση αν δεν υπάρχουν επιπλοκές.

 

- Η άσκηση βοηθάει να ελαττωθεί η αντίσταση στην ινσουλίνη, να βελτιωθεί η υπεργλυκαιμία μετά τα γεύματα και να αποφύγουμε την υπερβολική αύξηση του βάρους.

 

- Άσκηση όπως περπάτημα μετά τα γεύματα (ακόμα και για 20 λεπτά) βοηθάει ιδιαίτερα στην ελάττωση της μεταγευματικής υπεργλυκαιμίας.

 

Κίνδυνος υπογλυκαιμίας υπάρχει μόνο με παρατεταμένη άσκηση (πάνω από μια ώρα) σε θεραπεία με ινσουλίνη.

 

  • Αυτοέλεγχος σακχάρου - Ποιοι είναι οι στόχοι:

 

Ο τακτικός έλεγχος του σακχάρου (τουλάχιστον 4 φορές την ημέρα) είναι απαραίτητος για να εκτιμήσουμε αν η θεραπευτική αγωγή είναι αποτελεσματική, χωρίς υπερβολική στέρηση.

 

Το σάκχαρο πρέπει να ελέγχεται κάθε πρωί, πριν το φαγητό, και μια ώρα μετά από κάθε μεγάλο γεύμα. Τα επίπεδα του σακχάρου πρέπει να είναι:

 

- το πρωί πριν το πρωινό: <95 mg/dl

 

- μια ώρα μετά τα γεύματα: <140 mg/dl

 

Οι στόχοι αυτοί μπορεί να χρειασθεί να τροποποιηθούν κατά τη διάρκεια της κύησης ανάλογα με την ανάπτυξη του εμβρύου.

 

  • Έλεγχος Κετόνης:

 

Απαραίτητος είναι επίσης και ο έλεγχος για την ύπαρξη κετόνης στα ούρα. Υπερβολική στέρηση υδατανθράκων οδηγεί στην εμφάνιση κετόνης, σημείο ότι το σάκχαρο του αίματος δεν ρυθμίζεται σωστά

 

  • Φαρμακευτική αγωγή

 

Αν ο αυτοέλεγχος των επιπέδων σακχάρου δείξει ότι το σάκχαρο σε αρκετές μετρήσεις είναι εκτός των ορίων, τότε το επόμενο βήμα είναι η έναρξη φαρμακευτικής θεραπείας. Στην Ελλάδα, ο συνηθέστερος τρόπος αντιμετώπισης είναι η χρήση ενέσιμης ινσουλίνης, αλλά διεθνώς υπάρχει αρκετή εμπειρία και με τη χρήση φαρμάκων από το στόμα όπως η μετφορμίνη.

 

  • Υπερηχογραφικός έλεγχος

 

Σε περιπτώσει ΣΔΚ, προτείνεται τακτικός (συνήθως ανά 4 εβδομάδες) υπερηχογραφικός έλεγχος της ανάπτυξης του εμβρύου, της ποσότητας του αμνιακού υγρού και των τιμών Dopplers των αγγείων. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί μακροσωμία (μεγάλο μωρό), οι στόχοι της ρύθμισης του σακχάρου θα πρέπει να αναθεωρηθούν.

 


 

Πότε θα πρέπει να γίνεται ο τοκετός σε παρουσία ΣΔΚ;

 

Όσες γυναίκες έχουν σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 και διαβήτη τύπου 2, συνιστάται αποπεράτωση του τοκετού μεταξύ 37+0 και 38+6 εβδομάδων

 

Όταν υπάρχουν επιπλοκές στη μητέρα ή στο έμβρυο πριν τις 37+0 εβδομάδες

 

Σε ΣΔΚ πλήρως ελεγχόμενο με δίαιτα, μπορούμε να περιμένουμε μέχρι τις 40+6 εβδομάδες.

 

Σε ΣΔΚ που υπάρχουν επιπλοκές από τη μητέρα ή το έμβρυο, συνιστούμε πραγματοποίηση του τοκετού πριν τις 40+6 εβδομάδες

 

Η παρουσία ΣΔΚ δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη για καισαρική τομή

 


 

Τι πρέπει να προσέξω μετά τον τοκετό;

 

Ένα μικρό ποσοστό γυναικών θα συνεχίσει να έχει διαταραχή στο μεταβολισμό του σακχάρου και μετά τον τοκετό. Συνιστάται επανάληψη της καμπύλης σακχάρου 6- 12 εβδομάδες μετά τον τοκετό

 

Επίσης, Οι γυναίκες με ιστορικό ΣΔΚ πρέπει να ελέγχονται τουλάχιστον κάθε 3 χρόνια για την εμφάνιση διαβήτη ή προδιαβήτη.